Hà Nội, ngày 29 tháng 6 năm 2026 – Sàn giao dịch các-bon trong nước đã chính thức ra mắt vào ngày 29 tháng 6 năm 2026, ghi nhận giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính đầu tiên ở mức giá 136.000 VNĐ/hạn ngạch. Đây là sự kiện đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam, từ giai đoạn chuẩn bị về chính sách, hạ tầng và năng lực thị trường sang giai đoạn vận hành thử nghiệm, đồng thời cũng là thành quả của một hành trình dài bền bỉ và đầy tâm huyết của VNEEC.
Ảnh: Các đại biểu tham dự Lễ khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước tại HNX
Ngược dòng thời gian về năm 2018, các chuyên gia của VNEEC đã tham gia nghiên cứu đặt nền móng đầu tiên dưới sự tài trợ của Ngân hàng Thế giới trong khuôn khổ Chương trình Đối tác về Sẵn sàng Thị trường Partnership for Market Readiness (PMR) để trả lời câu hỏi cốt lõi là Việt Nam nên ưu tiên xây dựng Hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải (ETS) hay áp dụng Thuế các-bon như một công cụ định giá tối ưu. Kể từ khi ETS được Chính phủ lựa chọn là công cụ định giá các-bon của thị trường trong nước và được luật hoá trong Luật Bảo vệ môi trường 2020, VNEEC đã liên tục đóng góp năng lực chuyên môn thông qua các hoạt động tư vấn kỹ thuật, phân tích chính sách và hỗ trợ đào tạo.
Cho đến nay, VNEEC vinh dự được đồng hành hỗ trợ kỹ thuật và tăng cường năng lực cho hai Bộ Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Bộ Tài nguyên và Môi trường) và Bộ Tài chính. Đặc biệt, thông qua sự điều phối và tài trợ của Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP-UNOPS), VNEEC đã tham gia triển khai nhiều hỗ trợ kỹ thuật toàn diện với kết hợp chặt chẽ giữa các khuyến nghị mang tầm quốc tế từ các chuyên gia hàng đầu thế giới và sự hợp tác hiệu quả của các chuyên gia, đồng nghiệp chuyên trách trong nước. Các hoạt động tiêu biểu có thể kể đến như:
- Đào tạo và mô phỏng Hệ thống Trao đổi Hạn ngạch phát thải tại Việt Nam (2023 – 2025): VNEEC đã thiết kế và triển khai chuỗi đào tạo cho hơn 650 đại diện từ các cơ quan quản lý, báo chí và doanh nghiệp phát thải. Điểm nhấn là việc VNEEC đã tinh chỉnh hệ thống CarbonSim cho phù hợp với đặc thù Việt Nam, giúp học viên thực hành trực tiếp các nghiệp vụ quản lý danh mục tài sản các-bon và chiến lược tuân thủ.
- Nâng cao năng lực trong đánh giá thực trạng pháp luật, hạ tầng và kinh nghiệm quốc tế để thiết kế sàn giao dịch tín chỉ các-bon tại Việt Nam – Giai đoạn 1 (2024): Thông qua việc đánh giá mức độ sẵn sàng và hạ tầng liên quan của quốc gia, dự án đã đề xuất tận dụng hạ tầng chứng khoán sẵn có của Việt Nam để vận hành nền tảng giao dịch các-bon thay vì xây mới hoàn toàn, giúp tối ưu hóa tối đa thời gian và chi phí thiết lập.
- Đánh giá tác động của hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon tại Việt Nam (2024 – 2025): nghiên cứu đã hỗ trợ xây dựng cơ sở kỹ thuật phục vụ thiết kế và vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước, tập trung vào ba khía cạnh chính: xác định phạm vi các ngành ưu tiên tham gia giai đoạn thí điểm ETS trên cơ sở cường độ phát thải và mức độ tiếp xúc thương mại, áp dụng cho các ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng ở giai đoạn thí điểm; đánh giá các phương án phân bổ hạn ngạch phù hợp với bối cảnh Việt Nam; và lượng hóa tác động của các phương án quản lý ETS ở cấp độ ngành và kinh tế vĩ mô.
- Nâng cao năng lực cho Bộ Tài chính trong nghiên cứu mô hình và chuẩn bị vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam – Giai đoạn 2: Kế thừa kết quả Giai đoạn 1, dự án hỗ trợ Bộ Tài chính nghiên cứu, thiết kế chi tiết mô hình vận hành sàn giao dịch các-bon trong giai đoạn thí điểm. VNEEC tham gia tư vấn rà soát kinh nghiệm quốc tế, phân tích bối cảnh trong nước, đề xuất mô hình vận hành dựa trên hạ tầng thị trường chứng khoán, cơ chế phối hợp giữa Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), cơ quan quản lý hệ thống đăng ký quốc gia và các bên liên quan; đồng thời xây dựng khuyến nghị về giao dịch, giám sát, công bố thông tin, lưu ký, bù trừ và thanh toán nhằm chuẩn bị cho vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam.
Ảnh: Đại diện VNEEC tham dự Lễ khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước tại HNX
Trước khi sàn giao dịch được vận hành, VNEEC được chọn là đơn vị tư vấn kỹ thuật để hỗ trợ và phối hợp cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thực hiện khảo sát “Mức độ sẵn sàng tham gia trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon trên sàn giao dịch trong nước”. Hoạt động khảo sát này được triển khai cho tất cả 110 cơ sở phát thải trọng điểm thuộc danh sách thí điểm phân bổ hạn ngạch giai đoạn 2025–2026 (theo Quyết định số 699/QĐ-BNNMT ngày 27/02/2026). Kết quả khảo sát cho thấy các doanh nghiệp đã kỳ vọng dải giá giao dịch trên thị trường các-bon từ 5 đến 10 USD/tấn CO2tđ.
Trong ngày khai trương thị trường, các giao dịch đầu tiên đã được khớp với mức giá mở cửa khoảng 5,1 USD/tấn CO₂tđ, với tổng khối lượng 1.210 hạn ngạch, tương đương 1.210 tấn CO₂tđ. Diễn biến này cho thấy sự khởi đầu thận trọng nhưng có ý nghĩa của thị trường các-bon trong nước, tương tự giai đoạn ban đầu của một số thị trường lớn trên thế giới như Hàn Quốc vào năm 2015 và Trung Quốc vào năm 2021. Khối lượng giao dịch ban đầu phản ánh tâm lý thăm dò của nhóm doanh nghiệp tiên phong khi tham gia một cơ chế hoàn toàn mới. Điều này cho thấy quá trình hình thành và hội nhập thị trường cần có thời gian để các bên tham gia làm quen, thích ứng và nâng cao năng lực. Đồng thời, thực tế này cũng nhấn mạnh vai trò cần thiết của các chương trình đào tạo, tư vấn và tăng cường năng lực mà VNEEC đang liên tục triển khai nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn cho việc tham gia thị trường các-bon.
Ảnh: Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức đi vào vận hành, đánh dấu thời điểm bắt đầu hoạt động giao dịch trong khuôn khổ thị trường các-bon thí điểm của Việt Nam
Không chỉ dừng lại ở vai trò tư vấn kỹ thuật cho cơ quan nhà nước, trong ngày giao dịch đầu tiên này, VNEEC đã hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn cho các doanh nghiệp được phân bổ hạn ngạch, giúp các đơn vị đánh giá thị trường và đưa ra quyết định giao dịch để thực hiện thành công các giao dịch đầu tiên trên sàn HNX.
Trong thời gian tới, VNEEC sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác phát triển trong quá trình hoàn thiện và vận hành thị trường các-bon. VNEEC tin rằng một thị trường các-bon minh bạch, hiệu quả và có tính thực tiễn sẽ là công cụ quan trọng giúp Việt Nam thúc đẩy giảm phát thải, huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh và tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
999 views, 26
Tags:
Bài viết liên quan