Hà Nội, ngày 29 tháng 6 năm 2026 – Sàn giao dịch các-bon trong nước đã chính thức ra mắt vào ngày 29 tháng 6 năm 2026, ghi nhận giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính đầu tiên ở mức giá 136.000 VNĐ/hạn ngạch. Đây là sự kiện đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam, từ giai đoạn chuẩn bị về chính sách, hạ tầng và năng lực thị trường sang giai đoạn vận hành thử nghiệm, đồng thời cũng là thành quả của một hành trình dài bền bỉ và đầy tâm huyết của VNEEC.
Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà và các đại biểu tham dự Lễ khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước tại HNX
Ngược dòng thời gian về năm 2018, khi các chuyên gia của VNEEC tham gia vào các nghiên cứu đặt nền móng đầu tiên, câu hỏi cốt lõi được đặt ra là Việt Nam nên ưu tiên xây dựng Hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải (ETS) hay áp dụng Thuế các-bon như một công cụ định giá tối ưu. Kể từ khi ETS được Chính phủ lựa chọn làm định hướng chiến lược, VNEEC đã liên tục đóng góp năng lực chuyên môn thông qua các hoạt động tư vấn kỹ thuật, phân tích chính sách và hỗ trợ đào tạo.
Trong suốt chặng đường đó, VNEEC vinh dự được đồng hành chặt chẽ cùng hai cơ quan chủ quản cốt lõi là Bộ Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Bộ Tài nguyên và Môi trường) và Bộ Tài chính. Đặc biệt, thông qua sự điều phối và tài trợ của Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP-UNOPS), VNEEC đã tham gia triển khai 5 hỗ trợ kỹ thuật toàn diện, từ mô phỏng vận hành ETS, đánh giá mức độ sẵn sàng, đến phân tích tác động kinh tế vĩ mô và xây dựng kiến trúc vận hành hệ thống. Quá trình này là sự kết hợp chặt chẽ giữa các khuyến nghị mang tầm quốc tế từ các chuyên gia hàng đầu thế giới và sự nỗ lực, đồng hành không ngừng nghỉ của các chuyên gia, đồng nghiệp chuyên trách trong nước. Cụ thể, với tư cách là đơn vị tư vấn và thực hiện hỗ trợ kỹ thuật, VNEEC đã trực tiếp triển khai 5 trọng tâm hỗ trợ sau:
- Đào tạo và mô phỏng Hệ thống Trao đổi Hạn ngạch phát thải tại Việt Nam (2023 – 2025): VNEEC đã trực tiếp thiết kế và triển khai chuỗi đào tạo cho hơn 650 đại diện từ các cơ quan quản lý và doanh nghiệp phát thải. Điểm nhấn là việc VNEEC đã tinh chỉnh hệ thống CarbonSim cho phù hợp với đặc thù Việt Nam, giúp học viên thực hành trực tiếp các nghiệp vụ kiểm kê, MRV và chiến lược tuân thủ.
- Nâng cao năng lực trong đánh giá thực trạng pháp luật, hạ tầng và kinh nghiệm quốc tế để thiết kế sàn giao dịch tín chỉ các-bon tại Việt Nam – Giai đoạn 1 (2024): Thông qua việc đánh giá mức độ sẵn sàng của quốc gia, VNEEC đã đưa ra một đề xuất mang tính bước ngoặt: Tận dụng hạ tầng chứng khoán sẵn có của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) để vận hành nền tảng giao dịch các-bon thay vì xây mới hoàn toàn, giúp tối ưu hóa tối đa thời gian và chi phí thiết lập.
- Đánh giá tác động của hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon tại Việt Nam (2024 – 2025): VNEEC đã hỗ trợ xây dựng cơ sở kỹ thuật phục vụ thiết kế và vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước, tập trung vào ba khía cạnh chính: xác định phạm vi các ngành ưu tiên tham gia giai đoạn thí điểm ETS trên cơ sở cường độ phát thải và mức độ tiếp xúc thương mại, qua đó đề xuất đưa các ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng vào giai đoạn thí điểm; đánh giá các phương án phân bổ hạn ngạch phù hợp với bối cảnh Việt Nam; và lượng hóa tác động của các phương án quản lý ETS ở cấp độ ngành và kinh tế vĩ mô.
- Nâng cao năng lực cho Bộ Tài chính trong nghiên cứu mô hình và chuẩn bị vận hành thử nghiệm sàn giao dịch tín chỉ các-bon tại Việt Nam – Giai đoạn 2 (đang triển khai): Kế thừa kết quả từ Giai đoạn 1, VNEEC tiếp tục đồng hành cùng Bộ Tài chính trong công tác phân tích kỹ thuật phục vụ giai đoạn thí điểm 2025-2028. VNEEC đã tư vấn thiết kế mô hình hoạt động và kiến trúc kết nối đăng ký, bù trừ, thanh toán giữa Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon của Cục Biến đổi khí hậu, HNX, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Những đóng góp này đã trực tiếp hỗ trợ cho việc định hình Nghị định 29/2026/NĐ-CP về Sàn giao dịch thị trường các-bon trong nước.
- Tăng cường thực hiện Điều 6 của Thỏa thuận Paris và xây dựng khung tiêu chuẩn tín chỉ các-bon bù trừ (đang triển khai): VNEEC đã tham gia tư vấn xây dựng khung pháp lý cho cả giao dịch tín chỉ các-bon quốc tế (theo Điều 6 Hiệp định Paris) và tín chỉ bù trừ trong nước, góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện Nghị định 112/2026/NĐ-CP được ban hành vào tháng 1 năm 2026 về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.
Đại diện VNEEC tham dự Lễ khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước tại HNX
Bên cạnh các dự án hỗ trợ kỹ thuật mang tính nền tảng, năng lực nghiên cứu thực tiễn của VNEEC còn được khẳng định qua việc phối hợp cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thực hiện khảo sát chuyên sâu: “Mức độ sẵn sàng tham gia trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon trên sàn giao dịch trong nước”. Hoạt động nghiên cứu được triển khai trên quy mô toàn quốc, bám sát thực tiễn tại 110 cơ sở phát thải trọng điểm thuộc danh sách thí điểm phân bổ hạn ngạch giai đoạn 2025–2026 (theo Quyết định số 699/QĐ-BNNMT ngày 27/02/2026). Đáng chú ý, một minh chứng rõ ràng cho tính chính xác của nghiên cứu là dải giá tham chiếu (từ 5 đến 10 USD/tấn CO2tđ) do báo cáo đề xuất đã bám sát với diễn biến thị trường, hoàn toàn tương đồng với mức giá giao dịch mở cửa ngày hôm nay là xấp xỉ 5,17 USD.
Đánh giá về mức thanh khoản 400 tấn trong phiên giao dịch đầu tiên, có thể thấy diễn biến này hoàn toàn tương đồng với kịch bản khởi động của các thị trường lớn trên toàn cầu như Hàn Quốc (2015) hay Trung Quốc (2021). Con số này phản ánh tâm lý thăm dò và sự thận trọng tất yếu của nhóm doanh nghiệp tiên phong khi bước vào một cơ chế hoàn toàn mới. Thực tế này cho thấy quá trình hội nhập thị trường cần thời gian thẩm thấu, đồng thời nhấn mạnh tính cấp thiết của các chương trình đào tạo, bồi đắp năng lực mà VNEEC đang liên tục triển khai nhằm gia tăng mức độ sẵn sàng cho cộng đồng doanh nghiệp.
Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức đi vào vận hành, đánh dấu thời điểm bắt đầu hoạt động giao dịch trong khuôn khổ thị trường các-bon thí điểm của Việt Nam
Không chỉ dừng lại ở vai trò tham mưu chính sách, trong ngày giao dịch đầu tiên mang tính bước ngoặt này, VNEEC đã trực tiếp tham gia hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn cho các doanh nghiệp thành viên, giúp các đơn vị đánh giá thị trường và đưa ra quyết định thương mại tối ưu để thực hiện thành công các giao dịch đầu tiên trên sàn HNX.
Trong thời gian tới, VNEEC sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác phát triển trong quá trình hoàn thiện và vận hành thị trường các-bon. VNEEC tin rằng một thị trường các-bon minh bạch, hiệu quả và có tính thực tiễn sẽ là công cụ quan trọng giúp Việt Nam thúc đẩy giảm phát thải, huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh và tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
67 views, 67
Tags:
Bài viết liên quan